Aengaende het Moeras ende den Zoeker
Anno Domini MCCLXXI,
opgetekent in stilte, opdat het niet geheel verloren gae.
In den lande dat men Twenthe noemt, aen de rand der lage gronden,
is er een plaetse die de ouden niet lichtvaardigh betraden.
Het was moeras, week ende ademende aerde,
waer het water niet gehoorzaemde aen mensch noch werktuigh.
De lieden noemden het lant niet bij name, doch spraken slechts:
“Daer, waer het land niet rust.”
Van eenen ongewonen geest ende gedaente
Het is mij ter ooren gekomen, door boeren van soberen aert,
dat in dat broekland een wezen woonde, hetwelck zij Elyndor noemden.
Niet als een spook noch als een duivel werd hij beschreven,
doch als een draeck, van schijnsel ende verve ongewoon.
Sijne schubben, zo men ze zag in nevel of schemer,
waren blaeuw als diep water, ende niet glanzend gelijk metaal,
maer stil als een poel in den avond.
Daarenboven droeg hij roose teekenen, fijn en zacht,
gelijk bloesem op natte grondt.
De lieden zeiden dat men geen vrees voelde bij zijn aenschijn,
maar eerbied.
Van het zoeken der verborgen plaatsen
In oude tijden, eer wegen vast werden, lieten reizigers ende boden
cleyne tekens na in het land:
een steen op een drooge trede, een houten kokertjen onder wortel of zode,
een merk, dat zeide: hier is een plaetse gevonden.
Men zocht deze plaetsen niet om rijkdom, maer om den weg te kennen
ende in vrede te reizen.
Men verhaelt dat Elyndor deze tekens vond, niet om ze weg te nemen,
maer om ze te bewaren tegen water ende vergetelheid.
Sommighe werden een weinig verplaatst, also het land zelf hem leidde.
Dit wordt door sommigen gezien als bijgeloof, doch ik teeken het op omdat te velen het eensluidend verhalen.
Van het lanth dat een andere gedaente aannam
In latere tijden begon de mensch het water te leiden ende den wind te vangen.
Molenwieken verrezen ende sloten werden ghegraven.
Het broekland kreegh een nieuwe naem:
Windmolenbroek.
Men meende dat het oude daarmee verdwenen was.
Doch hetzelfde is niet waer.
Aengaande den staat der saecke in onsen daghen
Want ofschoon huysen staen waer eens riet groeide,
blijft onder de aerde het water zijn eigen wegen gaen.
De grondt veert noch. En niet elke plaetse geeft zich prijse
aen wie met haest treedt.
De lieden segghen dat Elyndor het land niet verlaten heeft,
maer nu waert in stilte, onzichtbaer voor hen die slechts bezit zoeken,
doch merkbaer voor hen die zonder begeerte zoeken.
Men segt dat wie iets vindt in dat lant dat beter verstopt is dan handwerk vermocht doen,
of een pad vindt dat recht voelt zonder reden, dat die onbewust den Zoeker is voorbijgegaan.
Slot- aenmerkinge
Of dit wezen een schepsel is, dan wel een gelijkenisse
die het volk gebruyckt voor wat het niet kan noemen,
en weet ik niet.
Maer dit acht ik zeker:
Dat het land niet alleen behoort aen wie het meet en verdeelt,
maer ook aen wat zoekt, waert ende bewaert in stilte.